Het Boek van Thoth in het oude Egypte
Thoth was de Egyptische god van schrijven en kennis. Egyptische kunstenaars beeldden hem onder meer af met de lange, gebogen snavel van een ibis. In het eerste verhaal van Setne Khamwas, overgeleverd op een papyrus in het Demotisch, krijgt die goddelijke schrijver een bijzondere rol. Het boek dat hij geschreven zou hebben, ligt in het graf van prins Naneferkaptah.
Setne hoort in het graf hoe de prins het geschrift eerder in handen kreeg en wat het zijn familie kostte. Toch neemt hij het mee. Uiteindelijk brengt hij het terug. Het graf en het boek geven het verhaal een concrete vraag: wie mag de kennis bezitten die aan een god wordt toegeschreven?
De bewaarde tekst op papyrus
De egyptologen Richard Jasnow en Karl-Theodor Zauzich gebruiken Boek van Thoth ook als moderne titel voor een andere, werkelijk overgeleverde Egyptische tekst. Zij brachten fragmenten uit de Grieks-Romeinse periode samen. In de tekst ondervraagt een meester een leerling over onderwerpen die bij het werk van schrijvers en priesters horen.
Een passage gaat bijvoorbeeld over het vasthouden van het schrijfpenseel. Dat detail past bij het Huis van het Leven, de instelling rond Egyptische tempels waarmee onderzoekers de tekst verbinden. Zo helpt een klein stukje schrijfgereedschap om deze tekst te herkennen als een dialoog over vakkennis en religieuze geleerdheid.
Hoe het Boek van Thoth met tarot werd verbonden
In 1781 stelde Antoine Court de Gébelin in het achtste deel van Monde primitif dat tarotbeelden oude Egyptische kennis bewaarden. In hetzelfde deel noemde de graaf van Mellet de kaarten het Boek van Thoth. Met die naam kreeg een rij speelkaarten de status van een boek waarvan je de bladzijden als beelden kon lezen.
De Franse kaartlezer Baptiste Alliette, bekend als Etteilla, werkte de Egyptische interpretatie uit in zijn eigen tarotmethode. Bij de Italiaanse tarocchi zie je een ander soort bron. De bewaarde kaarten en vroege vermeldingen wijzen naar een slagenspel met troeven, eeuwen vóór die Franse uitleg. Je kunt de koppeling met Egypte zo plaatsen in de geschiedenis van de tarotinterpretatie.
Crowleys The Book of Thoth en Frieda Harris
Aleister Crowley publiceerde The Book of Thoth in 1944. Hij zette daarin zijn interpretatie van tarot uiteen bij de kaarten die Frieda Harris schilderde. De band van de eerste editie kreeg Egyptische motieven. De inhoud sluit aan op de esoterische traditie waarin Crowley zich had verdiept, onder meer bij de Hermetic Order of the Golden Dawn.
Je ziet de eigen aanpak terug in kaart XIV. In het Thoth Tarot-deck heet zij Art. Crowley bespreekt die kaart aan de hand van alchemie. Wie de kaart uit Rider–Waite–Smith kent als Gematigdheid, krijgt zo een herkenbaar vertrekpunt om te zien hoe hetzelfde kaartnummer binnen een andere traditie een eigen uitleg krijgt.
De betekenissen op een tijdlijn
- Oud Egypte
Verhaal en papyrus
In het Setne-verhaal ligt het magische boek in een graf. Egyptologen gebruiken de naam ook voor een afzonderlijke, bewaard gebleven dialoog.
- 1781
Een Franse theorie
In Monde primitif verschijnt een uitleg die de tarotkaarten aan Egypte en het Boek van Thoth koppelt.
- 1944
Een modern tarotboek
Crowley publiceert zijn toelichting op de tarot waarvoor Harris de kaarten schilderde.
Veelgestelde vragen
Is het Boek van Thoth hetzelfde als het Egyptische Dodenboek?
Het Egyptische Dodenboek is de moderne naam voor een verzameling spreuken die de overledene op weg moesten helpen in het hiernamaals. De tekst die egyptologen het Boek van Thoth noemen, heeft de vorm van een gesprek over kennis en het vak van de schrijver. Het zijn verschillende teksttradities.
Hoe herken je welk Boek van Thoth een uitgave bedoelt?
Kijk naar de auteur, de ondertitel en de inhoudsopgave. Bij Crowley vind je besprekingen van tarotkaarten, waaronder De Dwaas en De Magiër onder hun Engelse kaartnamen. Een egyptologische uitgave van Richard Jasnow en Karl-Theodor Zauzich behandelt papyrusfragmenten, het Demotische schrift en de vertaling van een Egyptische dialoog.
Kun je Crowleys boek lezen zonder het Thoth-deck?
Je kunt beginnen met Crowleys uitleg over de opbouw van het kaartspel. Zodra hij één kaart bespreekt, helpt een afbeelding van die kaart uit het Thoth-deck. Leg bijvoorbeeld de afbeelding van Art naast zijn uitleg. Dan kun je volgen welke details hij aan de alchemistische betekenis verbindt.
Bronnen bij dit artikel
- Steve Vinson over het verhaal van Setne Khamwas, Journal of Near Eastern Studies.
- Richard Jasnow over het Demotische Boek van Thoth, hoofdstuk 7 in Between Heaven and Earth, University of Chicago.
- The Morgan Library & Museum over Monde primitif en de graaf van Mellet.
- The Metropolitan Museum of Art over de vroegste tarotspellen.
- The Grolier Club over de eerste editie van Crowleys boek.
Artikel door OnlineTarot.nl. Lees hoe we tarot benaderen.
OnlineTarot.nl gebruikt tarot als hulpmiddel voor inspiratie en zelfreflectie.